عنوان آزمایش:

شمارش یاخته های سفید خون ( لوکوسیت ها)

 

هدف از آزمایش:

شمارش گلبول های سفید خون

 

ابزارولوازم آزمایش:

لام نئوبار،لامل (لامل سنگین)،لانست، شیشه ساعت، میکروسکوپ، لوله مکنده، پیپت ملانژور سفید، پنبه

 

مواد لازم:

خون، محلول رقیق کننده گلبول های سفید(اتورک)، الکل

ایمنی عمومی آزمایشگاه:        

1- همواره باید با روپوش مخصوص وارد آزمایشگاه شوید؛ درآزمایشگاه دستکش دست کرده و ماسک بزنید

2- هیچگاه با دستکش چشم، بینی ،سایر اعضای بدن را نخارانید.

 3- همواره روی ظروف معرفها بر چسب نصب کنید . بر روی برچسب نام , فرمول , غلظت معرف را ثبت کنید؛ به بر چسب روی معرفها توجه کنید.

 4- در محیط آزمایشگاه جدی باشید و از شوخی جدا اجتناب کنید.

5- هرگز در آزمایشگاه چیزی نخورید و حتی آدامس نجوید .

6- با دستکش از محل کار خارج نشوید.

7- هرگز برای کشیدن مواد آزمایشگاهی توسط پیپت از دهان استفاده نکنید.

8- همواره قبل از بازکردن درب ظروف مواد سمی ،هود را روشن کنید .

9- همواره الکل،اتر، استون وسایر مواد قابل اشتعال را از شعله دور و درمکان های مخصوص خود قرار دهید .

10- برای تهیه محلول رقیق اسید ها همواره اسید را آهسته آهسته با احتیاط به آب اضافه کنیم از ریختن آب در اسید جدا خود دار ی کنید.

11- همواره درب ظروف حاوی معرفها را خوب ببندید.

12- همواره از تماس دستها با الکل متانول خوداری کنید .الکل متانول به سرعت از طریق پوست جذب می شود ،بخارات الکل متانول سمی است در صورت تماس دستها را با آب بشوئید.

13- همواره محیط آزمایشگاه را تمیز نگاه داشته.

14- ورود حیوانات ،حشرات را به آزمایشگاه کنترل کنید.

15- هرگز ماده شیمیائی که اضافه آمده جهت صرفه جوئی به ظرف اصلی برنگردانید.

16- هرگز مواد را جهت وزن کردن مستقیم در کفه ترازو نریزید.

17- هرگز دو ماده مختلف شیمیائی را قبل از آگاهی کامل از نتیجه واکنش با هم مخلوط نکنید.

18- هرگز درب دستگاه سانتریفیوژ ر ادر هنگام چرخش باز نکنید و با  دست از سرعت دستگاه سانتریفیوژ نکاهید.

19- همواره جهت ساختن محلول های شیمیائی از آب مقطر استفاده کنید.

20 - در پایان کار، خود را ملزم بدانید وسایل ومواد را در جای خود قرارداده و سطح میز کار خود را  خوب تمیز کنید.

 

ایمنی اختصاصی:

1. قبل از زدن لانست باید انگشت فردی را که میخواهیم از او خون بگیریم با پنبه و الکل ضد عفونی کنیم.

2. باید حواسمان باشد که سر لانست به جایی برخورد نکند زیرا موجب آلودگی میشود.

3. برای جلوگیری از پارگی دست باید لانست را با یک حرکت رفت و برگشتی به دست زد.

4. یک لانست فقط باید برای یک نفر استفاده شود و بعد از آزمایش باید لانست را دور بیندازیم.

5. برای آزمایش باید فقط خون یک نفر داخل پیپت باشد.

 

اقدامات قبل از آزمایش:

1. محلول رقیق کننده گلبول های سفید(اتورک) توسط مسئول آزمایشگاه آماده شده

2. لام و لامل و میکروسکوپ را با پنبه و الکل تمیز کردیم.

 

تئوری آزمایش:

 WBC این سه حرف مخفف «سلول‌های سفید خون» یا گلبول‌های سفید هستند. گویچه های سفید (لوکوسیت‌ها) بخشی از دستگاه ایمنی بدن را تشکیل میدهند و بدن را از بیماری‌های عفونی محافظت می‌کنند. لوکوسیت‌ها بر اساس حضور یا عدم حضور گرانول‌های اختصاصی در سیتوپلاسم خود به دو دسته گرانولوسیت‌ها (دانه‌دارها) و آگرانولوسیت‌ها (بدون دانه‌ها) تقسیم می‌شوند. لوکوسیت‌ها بر خلاف اریتروسیت‌ها هسته‌دار و متحرک هستند.

گرانولوسیت‌ها بر اساس رنگ‌پذیری گرانول‌های اختصاصی به سه دسته نوتروفیل‌ها، ائوزینوفیل‌ها و بازوفیل‌ها تقسیم می‌گردند.

نوتروفیل ها(neutrophils) 15 - 12 میکرومتر قطر دارند و 60% گلبول‌های سفید خون را تشکیل می‌دهند و با خوردن میکروب‌ها آن‌ها را از بین می‌برند، به این عمل نوتروفیل‌ها فاگوسیتوز گفته می‌شود.

ائوزینوفیل ها(eosinophils) 12 - 10 میکرومتر قطر دارند و حدود 5% از گلبول سفید خون را تشکیل می‌دهند و سه کار مهم را انجام می‌دهند: اول اینکه با میکروبها می‌جنگند وآنها را از بین می‌برند. دوم تولید ماده شیمیایی هیستامین را کنترل می‌کنند وسوم اینکه سلولهای پیرو فرسوده را ازبین می‌برند.

بازوفیل ها(bosophils) 12 - 10 میکرومتر قطر دارند و حدود1% از گلبول سفید خون را تشکیل می‌دهند و هیستامین که باعث التهاب بافت ها می‌شود وهپارین که جلوگیری از تشکیل لخته می‌کند را آزاد می‌سازند.

این گلبولها در مغز استخوان، تیموس، گره‌های لنفاوی و طحال تولید می‌شوند گلبول های سفید کلیه اجزای یک سلول جانوری را دارند و همه نوع فعالیتهای حیاتی را انجام می‌دهند. تعداد گلبول های سفید در هر میلیمتر مکعب خون انسان در حدود هفت هزار است که در مقایسه با تعداد گلبولهای قرمز این مقدار بسیار کم است.

اندازه‌ گیری مقدار گلبول‌های سفید خون، یکی از روش‌های اصلی برای تعیین وجود عفونت در بدن است، چون این سلول‌ها که جزو سیستم دفاعی بدن هستند، در بیماری‌های عفونی و غیرعفونی واکنش‌های مختلفی از خود نشان می‌دهند.

شمارش این گلبول ها دو بخش دارد: یکی مقدار کلی گلبول‌های سفید در یک میلی‌لیتر خون و دوم شمارش جزء به جزء این سلول‌ها، چون گلبول‌ های سفید خون، پنج نوع مختلف دارند که کم و زیاد شدن هر کدام از این انواع، معنی خاص خود را خواهد داشت.

مقادیر طبیعی: در بزرگسالان و بچه‌های بالاتر از 2 سال مقدار گلبول‌سفید بین 5 تا 10 هزار در هر میلی‌لیتر خون طبیعی است.

محدوده خطر: گلبول های سفید کمتر از 2500 و بیشتر از 30000 نشان‌دهنده بیماری‌هایی هستند که می‌توانند گاهی خطرناک باشند.

لکوپنی یا کاهش گلبول ‌سفید به مقادیر کمتر از 4 هزار گفته می‌شود که معمولا در اثر نارسایی مغز استخوان، مسمومیت دارویی، عفونت بسیار زیاد، سوءتغذیه، بیماری‌های خودایمنی و ایدز به وجود می‌آید. در بسیاری از انواع نارسایی‌های مغز استخوان، مثلا بعد از شیمی‌درمانی،‌ رادیوتراپی و ... هم این مقدار کاهش می‌‌یابد.

افزایش گلبول‌سفید، لکوسیتوز نام دارد و به مقادیر بالاتر از 10هزار گفته می‌شود که به طور معمول نشان‌دهنده عفونت، التهاب، تخریب بافت بدن، لوسمی یا سرطان خون است، ضربه و جراحت، استرس و تب هم مقدارگلبول سفید را افزایش می‌دهد.

 

روش آزمایش:

ابتدا نوک انگشت را توسط پنبه آغشته به الکل، ضد عفوني ميکنيم . بعد توسط يک ضربه لانست نوک انگشت را سوراخ کرده، زمانی که خون جريان پيدا کرد  يک ملانژور سفيد تميز وخشک را انتخاب مي کنيم سپس ملانژور را افقي نگه ميداريم و  خون را تا علامت0/5  داخل ملانژورميکشيم برای بالا رفتن خون لوله لاستيکي را به ته ملانژور وصل ميکنيم و سر ديگر لوله را دردهان ميگذاريم نوک ملانژور را داخل خون ميگذاريم و با دهان خون را بالا مي کشيم. باید دقت داشته باشیم که از ورود حباب هوا  به داخل ملانژور جلوگيري کنیم به همین دلیل ملانژور را به طور کامل داخل خون ميگذاريم .

سپس خون اطراف ملانژور را با پنبه پاک ميکنيم. چند سي سي از محلول رقيق کننده (محلول اتورک) را در يک شيشه ساعت ميريزيم. نوک ملانژور را داخل محلول قرار ميدهيم و ماده رقيق کننده را تا ۱۱ به درون ملانژور ميکشيم. لوله لاستيکي را از ملانژور جدا ميکنيم. به مدت ده دقيقه محتوي ملانژور را مخلوط ميکنيم.

یک لام هموسيتومترتميز را روي ميز قرار ميدهيم، لامل را روي لام قرار ميدهيم، ملانژور را عمودي ميگيريم، يک قطره از محتوي ملانژور را  بين لام و لامل میریزیم بطوريکه مخلوط خون و ماده رقيق کننده به منطقه شمارش نفوذ کند، لام را زير ميکروسکوپ قرار ميدهيم با عدسي  10xمورد مطالعه قرار ميدهيم و چهار مربع بزرگ واقع در چهار گوشه صفحه مدرج را شمارش ميکنيم. باید دقت کنیم که به دلیل دقیق بودن  شمارش باید به صورت زیگزاگ باشد

 

محاسبات آزمایش:

W1=27       W2=16               W3=10           W4=37

a = W1+W2+W3+W4 = 27+16+10+37 = 90

a   50 = 90   50 = 4500

خطاهای آزمایش:

در هنگام کشیدن خون یا محلول رقیق کننده نباید حباب هوا وارد پیپت ملانژور شود.

خون باید فقط تا 0.5 بالا بیاید نه کمتر و نه بیشتر.

محلول رقیق کننده باید فقط تا 11بالا بیاید نه کمتر و نه بیشتر.

 

منابع:

آزمایشگاه زیست سلولی(احسانی طباطبایی)

http://microb87.ir/post-110.aspx

http://www.tebyan.net/index.aspx?pid=86028